كه خط زوال - يعنى خط نصف النهار - كه در سطح دائره نصف النهار است و عمود بر خط مشرق و مغرب خواهد بود ، در هر نقطه بر روى زمين از طريق قطب‌نما به خوبى مىتوان مشخّص كرد . انحراف مغناطيسى با ابزارى به نام انحراف سنج مغناطيسى اندازه‌گيرى مىشود . شدت ميدان مغناطيسى با واحدى به نام گاوس ( Gauss ) بيان مىشود . كارل فريدريش گاوس رياضيدان و منجم آلمانى واحدى براى القاى مغناطيسى پيشنهاد كرد كه به نام وى ناميده شد ( دائرة المعارف فارسى مصاحب در لغت گاوس ، ص 2363 و 2364 ) . تبصره - در معرّفى « قبله‌نماى مغناطيسى » چنان كه دانسته شد ، با آگاهى به اندازهء زاويهء انحراف مغناطيسى هر نقطه بر روى زمين ، خط نصف النهار واقعى را مىتوان تحصيل كرد ، و پس از آن خط قبله را به دست آورد . پس اگر قبله‌نماى مغناطيسى كه در آن زاويهء انحراف مغناطيسى منظور شده است در دست باشد ، خط سمت قبله را به آسانى مىشود مشخّص كرد . بدان كه اصرار و ابرام ما در عدم اعتماد به قطب‌نما ، مربوط به قطب‌نماهاى معمولى و قديمى است كه عقربهء آنها به سمت قطب مغناطيسى زمين قرار مىگيرد ، و با اين خط سمت مغناطيسى با توجه به مقدار درجات انحراف مكه از جنوب يا شمال ، خط سمت قبله مشخّص نمىشود ؛ زيرا كه آن درجات از جنوب و شمال جغرافيايى است نه مغناطيسى . مثلا ما را قطب‌نمايى است به نام « آيينهء گيتىنما » كه وصف آن در درس 95 دروس هيأت و ديگر رشته‌هاى رياضى گفته آمد ؛ درجات انحراف بسيارى از بلاد در درون و بيرون آن حكّ شده است ، كه پس از قرار عقربهء قطب‌نما بدان مقدار از نقطهء جنوب يا شمال به سوى مغرب يا مشرق ، نقطه سمت قبله و خط سمت آن خواهد بود ، و حال اينكه دستورى ناتمام است ؛ زيرا كه عقربهء قطب‌نما به سمت قطب مغناطيسى است ، نه به سمت قطب